Click here to send us your inquires or call (852) 36130518

[ECHO �LONSKA]  [�LONSKE FORUM]  [�LONSK]  [RUCH AUTONOMII �L�SKA]

« IMPRESSUM

KONTAKT

post@EchoSlonska.com

10-11/2001

ECHO �LONSKA

« nazot do rubriki Vita


Rejda

Witejcie, zo�cne Panusie i zo�cni Pano�ckowie!

Przikarycio� zejch sang do wo�s do Katowic �od �opolo�, dzie my to �dziebko inacyj go�domy nis wy, a gena� to s tych lasow miyndzy �opolyng a Klusborkyng, z Weso�ej. No�lezy ci ta Weso�o� do takej wsi, co sie nazywo� �askowice a nie �askwiki go�dajong „Laskowice”.

Industryjow to myng tang po tych nasych wsiach nad tong Budkowicankong - bo taky miono mo� ta rzyka, co ciece bez Weso�ong - takich srogich jak wy sang w Katowicach niy momy, izby sie tang jescy dzie jako� werk�tela sto�a. A i grubow tes ni, kisgrubow so�wiso� ni a sandgruba my mieli jedna, ale dy� jong s casyng �miecioma i chyrpa�ciyng zaciepali i tes jyj jus niy ma, lo�sek tang tera ro�nie.

Piyrwej, jak jo� bo� ma�y, to myng mieli industryjo� we �askowicach. We pojstrzotku dwora, wele takej to�pieli, takej wiynksej ka�uze, co my to na niang „dworski sto�w” go�dali, sto�a ku�nia. Z komina sie smond walo�, a we pojstrzodku �ogy� syco� a flamy bucha�y co niemozno, hnet choby to w tyng cy�cu. Niedos�y Kuba, kowo�low �tift, co� go to przed inkse roboty nie umio� spotrzebowa�, tyng blasebalgyng don choby mu fto rzici nasolo�, a nas kowo�l, stary Lo�sek, ze jego geselong, kulawyng Bartkyng, walyli w te �elaz�a na ambosie motoma, motkoma i moteckoma, fojstlikoma i pyrlikoma, co te iskry yno tak furga�y cho�by �niyg bez zima, jak richtig wija je, a te �oscyrwiynione �elaz�o sie pod tymi chlastniy�cioma choby glina �talowa�o i we podkowy, roztomajtne �okucia, zo�wiase, skoble abo i jaky tang no�cyniy �obro�ca�o. A ize niejedyn z tych gospodo�rzi, co to przed tong ku�niong ze jejich ko�mi i wozoma na jejich kolejkang cekali, tang jakong flaskang ze gorzo�kong - abo i �oparong z tulskej gorzelnie - bo� przywioz, to sie tyn kowo�l i wsyjscy inksi, co niy mieli ani lichej wontroby ani z�ej baby w doma, �od casu do casu jednego chro�pli, bo gorzo�ecka je dobro� rzec i niejedyn by tak tang co�kong fabryckang, co sie to gorzelnia nazywo�, chcio� mie� sto�� w jakyng koncie za krzo�koma na �ogrodzonce abo na jacie za sianyng skryto�.

I tak to mieli ci myng pieronowo� industryjo� we tych nasych �askowicach, ale dy� potyn bo�o yno coro�z to maniyj tych koni, kowo�l posed na ryntang, ku�nia, nie cygowano�, sie zawalo�a, i tak sie zrobio� koniec ze industryjong we �askowicach. Tyn komin �od tej ku�nie to jescy po�ra lo�t sto�, my na�oko�o niego gonianego grali, bo my tang ze sko�y lo�tali, to bo�o po blisku. Potyn i tego �ozbulyli, plac zarownali, tro�wy posio�li i �lus. Z tych modych to jus tang dzisiej zo�dyn nie wiy, dzie to ta nasa �askowsko� industryjo� sto�a.

Nie tak na Zagwi�dziu: Tang ludzie jejich hutang �od starego piyrwej wyporzondziyli jak trza, pomalowali, tyn wodny mot �od rostu wycy�ciyli, wierzang glaspapioryng, bo sie �wiyci jak nowy, nasfocyli, co fto jescy �od piyrwej do�wna w doma starych chwa�tow a klonkrow pod sopkong sto�� mio� i majong tera muzejum s�awne prawie hnet na co�ki �wiat; i z Miymcow ludzie tang jejzdzong. Jes ci tes tang i co �oglonda�: Stare chomonta, lyce, zgrzeb�a, fachle, faje, kolca, ho�cyk do jetrowanio� karto�fli, kopaki i kopacki, monki na kafej, rostomajtne napliki, bikse, kastelki i pudo�yska, wid�y, cepy, fi�gable, wa�brety, dre�masina, ma�nicki, niecki, a i zuber na karto�fle tang stoi, i stary �ela�nio�k, wsystko na niyng jescy je dobre, sie tang spodnica, sibry, �ozwora abo �obartel, a i no�syk jescy na �oju wisi.

Ja, Zagwi�dziy jus zawse wyrambno� wiej� bo�a, ale za to momyng my w �askowicach fajnisty stary ko�cio� ze drewnianych bo�li, fojerwera, rostomajtne bery �o duchach, nadzwycajnego krawca, co to galo�ty na dy�lu syje i taki krzipop, co sie nazywo� „Strachowiec”; ale �o tyng wsystkyng wong banang na drugi ro�z �ozprawio�, bo tera mosang jecha� do dom, a to bez to ize zanich sie sang do wo�s przikulo�, toch mio� ca�y ses�y tydziy� besuch w doma. Przijo�cielstwo z �obioch stron, rozumiys. Prziklechta�o sie tych go�winow do pierona i konsek. I ciotka Luci, cho� sie jus ledwie to�tyrlo�, przijecha�a � niymi, bonca�a jednyng ciyngyng, a sydzi yno jescy jak naciongniynto�. No�gorse to jus te bajtle: Skody narobiyli a skody. Suchacki �od radia mi popsuli, ko�och jyng pozyco�, to �ucblech urwali, pu mondela �pajchow wytargali i tasia ze gepekhaltra sie dali porwa�, kluc �od pomiynskanio� straciyli, �o�lkang, coch jong bo� ze urlo�pu ze Gejhany prziwioz, strzaskali, col�tok po�omali, tepich gutalinong spaprali, ry�kang zarwali - a i to jescy nie wsystko, co popo�stwiyli. A co wtranzyli! Bo to na bzdy, rozumiys. Takich przepadzituchow to lepyj przi�odziywa� nis zywi�, chopie. Wycycka�a mie ta celo�dka a wycycka�a. Kupcowate miski kluskow, karto�fle taky i �gane, nudli, pranzonkow, kapusty,o�beriby, sa�o�tow rostomajtnych, taky chlebicki chleba, syru bio�ego i zaleza�ego, wo�tu ca�e baty. We asjyrtce mio� zejch jescy po�ra makowkow, bo sie tez niekiedy ma�kietow zrobiang, cho� niy ma dziyciontka, to i to spucli, najduchy taky a apkejyrta toch kozdy dziy� jednach mog piec. Kro�siyli tyng tustyng ze spyrkoma, coch go mio� co�ki bonclik wytopionego, tela telicka mi na dnie �ostawiyli. Jo� my�lo�, ze sie zmysang. Jak bych tak bo� mio� tuplowang, abo ch�by tang yno jaki �lojder, to bych to bo� gno� w pierony, tang halastrang. Jak pojechali, toch krzizyk za niymi zrobio� i na msong do�, chopie. Ja. Ale tera mosang jescy tyn co�ki garuch po nich wyporzondzi�, bezto mosang jecha� do dom.

No, to s Pon Bockyng. A nie zapomcie pozdrowi� w doma.

To znacy, momy tera w �askowicach dwa ko�cio�y, bo dwadziej�cia lo�t tymu sie bo� nas faro�rz wyrychlo� i zacon stawia� nowy ko�cio� ze ceg�y a blokow. Ludzie piyniondze zbiyrali a robiyli cho�by wy�cigowce, bo no�rod je u no�s robotny, jejdynfals tak dugo jak mu za du�o wypi� nie do�s. No i postawiyli ci tyn nowy ko�cio�, ale jo� wong sang nie �o tyng nowyng yno �o tyng staryng ko�ciele ze tych drewnianych balkow chcang �ozprawia�. Stoi ci tyn nas stary ko�cio� na Niwach - Niwy to je we �askowicach taky co�ka jak Weso�o�; to znacy, jak we Gliwicach �abandy a we Chorzowie Batory - kole tego ukrantu na Klapac, miyndzy blank starymi lipoma. Nieftore te lipy to song taky robe , ize musis �o starej Ga�dzinej my�le�, jak jy widzis; �ona tes bo�a tako� spa�no�. Corny je, tyn nas ko�cio�, smo�ong poterowany, izby go robo�ki nie zezar�y a przikryty je skud�oma. Mo� �o�ymrogato� wieza a na pojstrzodku dachu mo� jescy jedna wieza, na niang sie go�do� rajter, �ona jes tak konsecek podobno� do cebule, jak to te wieze we Rusyji. W niyj to tyn stary Grziwo�c sie skrywo�, jak bo� ze frontu uciek, bo mu sie zmiyrz�o kano�nynfuter markiyrowa�.

Du�o bych Wong jescy �o nasyng ko�ciele mog �osprawia�, ale to sie �ostawimy na drugy ro�z tang �ozpro�wkang. Na koniec, zo�cne suchace i zo�cne suchacki, jedna delikatesa. Nachachnon zejch ci sie ro�z za modu jednang dzio�chang ze strzeleckygo, Jagnysa jyj bo�o. Tera dejta pozor: �ona si�ang jad�a, mie bardzo rada we salonice widzia�a, przi prziwitaniu zawse pluskotang da�a a jak sie strojo�a, to sno�zo�a przi tyng a sno�zo�a. Tera wong to przetomacang na nasang �askowskong go�dkang: �ona kans jad�a, mie bardzo rada we ancugu widzia�a, przi prziwitaniu zawse kusika da�a a jak sie strojo�a, to mudzio�a przi tyng a mudzio�a. To widzita, jako� to ta nasa �lonsko� go�dka je bogato�. Ale nie my�lta, ize to je zawse dobrze: Dy� prawie bes te rostomajtne go�dki myng sie s tong mojong Jagnysong ro�z przi fesprze swadzili. Tak ci sie �oskokocio�a, ize jo�, izby nie nachyta�, aze �tiftowa� poso� i bez toch buty spo�lo�, bo jus mje �od tego casu ani nie grisowa�a, �got taki.

Zo�cne Panusie i zo�cni Pano�ckowie - jo� je fertich. Patrzcie tang jako. S Pon Bockyng.

Alfred Bartylla - Blanke


Weitere Publikationen des Autors


« zur�ck zur Rubrik Vita

 



[ AKTUELL ]  [ POLITIK ]  [ EKO-NOMIA ]  [ HISTORIA ]  [ Z ARCHIWUM ]  [ KULTUR ]  [ PUBLIKACJE ]  [ MINIATURY ]  [ VITA ]  [ HUMOR ]
[ REAKCJE ]  [ DEBATA ]  [ Z FORUM ]  [ INFORMACJE ]  [ OFERTY ]