Click here to send us your inquires or call (852) 36130518

[ECHO �LONSKA]  [�LONSKE FORUM]  [�LONSK]  [RUCH AUTONOMII �L�SKA]

« IMPRESSUM

KONTAKT

post@EchoSlonska.com

2 - 12/2001

ECHO �LONSKA

« nazot do rubriki Historia


Polskoj�zyczna prasa g�rno�l�ska

cz�� II Rzesza Niemiecka (1871 - 1918)

Po upadku "Dziennika G�rnoszl�zkiego" i innych gazet polskoj�zycznych na �l�sku nast�pi�a n�pi�a d�u�sza przerwa w ukazywnaiu si� tego rodzaju periodyk�w.

Dopiero w 1869 Karol Miarka zakupi� wychodz�cego w Wielkopolsce gazet� "Katolik" i po ca�kowitej zmianie profilu pisma (z poruszaj�cego tylko sprawy wiary oraz drukuj�cego jedynie powiastki na zajmuj�ce si� sprawami dotycz�cymi mieszka�c�w �l�ska) uda�o mu si� zrobi� z tej gazety jedn� z najwa�niejszych gazet G�rnego �l�ska.

Zgodnie z pruskim prawem prasowym na terenie Prus nie istnia�a cenzura prewencyjna prasy, jednak ka�dy z redaktor�w musia� si� liczy� z mo�liwo�ci� odpowiadania przed s�dem za opublikowane w gazecie wiadomo�ci. Z tego powodu r�wnie� Miarka by� kilkakrotnie skazywany wyrokami s�dowymi, w tym tak�e na kary wi�zienia.

Po sukcesie "Katolika" zacz�to organizowa� r�wnie� inn� pras� (pocz�tkowo katolick�) polskoj�zyczn�. Pocz�tkowo wszystkie te gazety by�y silnie zwi�zane z Centrum, g��wnie z powodu zak�adania prasy polskoj�zycznej przez ksi�y. Po 1900 roku liczba tytu��w polskoj�zycznej prasy gwa�townie wzros�a, a pr�cz prasy zwi�zanej z Centrum zacz�y pojawia� si� gazety zwi�zane z innymi organizacjami politycznymi, jak Ko�o Polskie czy SPD. Po 1904 roku zacz�to koncentrowa� pras� polskoj�zyczn� w jednym r�ku. Zacz�� t� procedur� Adam Napieralski, �wczesny wydawca "Katolika". Po za�o�eniu "Dziennika �l�skiego" i wykupieniu "G�osu �l�skiego" z koncernem "Katolika" konkurowa�y ju� niezale�na "Gazeta Opolska", finansowana przez SPD "Gazeta Robotnicza", czy popieraj�ce Ko�o Polskie "G�rno�l�zak" i "Gazeta Ludowa". Dosz�o do tego, �e wed�ug danych Regencji Opolskiej na jej terenie w 1914 roku na 12 gazet polskoj�zycznych maj�cych zasi�g na ca�� Regencj� 4 nale�a�y do koncernu Napieralskiego. Prasa nale��ca do tego koncernu praktycznie nie r�ni�a si� od siebie. Wida� jednak w niej ostro�no�� w wypowiadaniu s�d�w i udzielaniu wyja�nie�, a nawet nie dopuszczanie do druku pewnych korespondencji, o ile nie mo�na by�o danych tych zweryfikowa� w trakcie procesu s�dowego. Sytuacja ta nie zmieni�a si� do wybuchu wojny. J�zyk prasowy u�ywany w tych gazetach nie r�ni si� od j�zyka u�ywanego w tamtym czasie w prasie wielkopolskiej, galicyjskiej czy wychodz�cej na terenie Kongres�wki.

Sytuacja zmieni�a si� po wybuchu wojny, czyli od momentu og�oszenia mobilizacji przez Austro - W�gry (wezwania mobilizacyjne dla obywateli Austrii drukowano w ca�ej prasie g�rno�l�skiej w j�zykach polskim i niemieckim). W�adze wojskowe wprowadzi�y cenzur� prewencyjn� prasy i w gazetach z tego okresu zaczynaj� si� pojawia� bia�e plany, w miejscach gdzie planowane by�o wydrukowanie artyku��w mog�cych ujawni� dane obj�te tajemnic� wojskow�. Jednak nawet w okresie cenzury wojskowej nie zdarza�y si� konfiskaty ca�ych numer�w. Konfiskacie nawet rzadko ulega�y artyku�y w ca�o�ci. Cenzorzy zadawalali si� zazwyczaj wykre�leniem kilku s��w lub ca�ego ust�pu tekstu. Mimo istnienia cenzury nie by�a ona skierowana przeciwko obywatelom polskoj�zycznym Prus. Dok�adnie tak samo by�y traktowane gazety niemieckoj�zyczne.

Gdy w 1916 roku Cesarze Rzeszy i Austro - W�gier powo�ali do istnienia Kr�lestwo Polskie z ziem by�ego zaboru rosyjskiego znajduj�cych si� pod okupacj� niemiecko - austriack�, ca�a polskoj�zyczna prasa g�rno�l�ska przyj�a ten fakt z wielk� rado�ci� i nadziejami na odbudow� pa�stwowo�ci polskiej przy znacznym udziale Niemiec. Przedrukowywano r�wnie� w�wczas artyku�y prasy rosyjskiej czy brytyjskiej o bezsensie i nieprawid�owo�ci dzia�a� Rz�du Rzeszy, "poniewa� pomi�dzy Rosj� a Rzesz� nie powinny znajdowa� si� �adne inne pa�stwa, bo brak b�dzie przeciwwagi dla Niemiec". Stosunek prasy brytyjskiej zmieni� si� dopiero po wybuchu rewolucji w Rosji i obaleniu caratu, a po zwyci�stwie si� socjalistycznych w Rosji i zaanektowaniu Ukrainy i Zakaukazia przez Rosj� Brytyjczycy t� przeciwwag� w stosunku dla Niemiec zauwa�yli w Polsce.

Praktycznie w okresie Wielkiej Wojny ca�a prasa polskoj�zyczna G�rnego �l�ska zajmowa�a stanowisko prorz�dowe. Sytuacja ta zacz�a si� zmienia� dopiero, gdy w wyniku rewolucji Rzesza zacz�a si� sypa�. Po og�oszeniu abdykacji przez prawie wszystkich niemieckich monarch�w, przej�ciu w�adzy w Prusach przez SPD, og�oszeniu niepodleg�o�ci prze Bawari� i wybuchu powstania w Wielkopolsce, cz�� prasy polskoj�zycznej zacz�a domaga� si� przy��czenia G�rnego �l�ska do Polski. "

Piotr Kalinowski




« zur�ck zur Rubrik Historia

[ AKTUELL ]  [ POLITIK ]  [ EKO-NOMIA ]  [ HISTORIA ]  [ Z ARCHIWUM ]  [ KULTUR ]  [ PUBLIKACJE ]  [ MINIATURY ]  [ VITA ]  [ HUMOR ]
[ REAKCJE ]  [ DEBATA ]  [ Z FORUM ]  [ INFORMACJE ]  [ OFERTY ]  [ INDEX ]  [ FORMAT-A4 ]  [ ARCHIV-2001 ]  [ SUCHEN ]