Click here to send us your inquires or call (852) 36130518

[ECHO �LONSKA]  [FORUM]  [SERVIS]  [�LONSK]  [RUCH AUTONOMII �L�SKA]

« IMPRESSUM

KONTAKT

post@EchoSlonska.com

4_02/2002

ECHO �LONSKA

« nazot do rubriki Aktuell


O Augu�cie Kissie (1802-1865) pisz� po polsku, poniewa� w Niemczech powinien ju� dawno by� znanym za to co uczyni� dobrego dla Berlina, ludzko�ci �wiata w jego wielkich monumentalnych pomnikach – nie tylko w Berlinie. Ale wed�ug mnie mo�e tak nie jest, i� go Niemcy tak znaj�. Przede wszystkim jako G�rno�l�zak (z Domowiny Plessia – Ziemi Pszczy�skiej) jest przez to mniej znany w Niemczech, za du�o si� o nim nie pisa�o, bo G�rno�l�zak, powtarzam „G�rno-” Polacy z kolei, te� nie kwapili si� pisa� o nim – bo wg nich to Niemiec. Jedno i drugie przemawia przeciw popularno�ci Kissa. A m�odemu Kissowi umo�liwiono przez w�adze na Sl�sku w 1822 r. wyjazd do miejsca, gdzie jego uzdolnienia m�g� w�a�ciwie dalej doskonali�. Centrum sztuki rze�biarskiej by�y w�wczas: Rzym, Pary� i Berlin – tu gdzie bli�ej i u swoich od 600 ju� lat!

Wi�c przyjecha� m�ody Kiss do jego nowej „ma�ej �ojczyzny” ( wg. nomenklatury s�owo polskich profesor�w na Sl�sku), tak do tej jego ma�ej Ojczyzny, by tu tak – walczy� w konkurencji, paszczy lwa kultury europejskiej, by - walczy� o ci�ki chleb!.Heimat czyli domowin� opu�ci� na pro�b� innych, a �yczenie jego si� i te� spe�ni�o. Sl�zakiem nie przesta� by�, wr�cz odwrotnie, pomaga� materialnie i s�owem. Nawet s�ynny geograf, podr�nik, profesor Alexander von Humboldt z Berlina w�wczas korzysta� z rad o Sl�sku, tym G�rnym, od m�odych w Berlinie artyst�w – Kissa i Theodora Kalide z Chorzowa (Koenigshuette).

Tak te�, to co wynie�li z 20-letniego pobytu na Sl�sku – przekazali prywatnie w ich j�zyku i nauce �wiatowej jako, �e Humboldt by� przed podr� na Syberi�, na zaproszenie cara. Tak Sl�zacy te� troch� u�atwili profesorowi i jego �wicie wyjazdowej zaaklimatyzowanie si� do wschodnich manier i j�zyka.

Jak wygl�da� Kiss, m�ody czy starszy, nie mog� teraz Wam zdradzi� – to zawodowy trik, i dotrzymanie s�owa naukowcom, sk�d wiele czerpa�em te� przez wiele lat o Kissie!

Na stronie tytu�owej pokaza�em „AMAZONKE”:

Obraz, raczej wycinek obrazu autorstwa Ireneusza Botora z Katowic przedstawiaj�cy „Amazonk� na koniu w walce z panter�” – Augusta Kissa, rze�by (3,70 m) w centrum Berlina, stoj�cej przed Muzeum Staro�ytnym i Katedry Berli�skiej (Berliner Dom).

Jest to tutaj Amazonka z nazw� „Mater Silesia” – z �aciny oczywi�cie, jako medalion wielko�ci 65mm �rednicy, zaprojektowany i zlecony przez moje Stowarzyszenie Plessiak�w. W pocz�tkowych latach 90-tych wykona� model medalionu rze�biarz August Dyrda (o dziwo – mieszkaj�cy w Tychych, dzielnicy Paprocany, gdzie by� urodzony Kiss 200 lat temu)!Ten madalion odlany w Gliwicach, w ilo�ci 20 sztuk, posiada m.in. Ksi��� Pless Bolko von Hochberg, by�y kanclerz, Muzeum i Fundacja Oberschlesien w Ratingen czy Urz�d Miasta Tychy – za odwa�ne uhonorowanie tw�rczo�ci Alfonasa Wieczorka, po ukazaniu si� mojej ksi��ki „Oberschlesien-anders” w 1996 roku


G�rno�l�ski rze�biarz, August Karl Eduard Kiss

Urodzi� si� dnia 11 pa�dziernika 1802 roku w Paprocanach, powiat Pszczyna (Pless), na G�rnym Sl�sku w rodzinie inspektora hutniczego. Maj�c lat 15 rozpocz�� nauk� w Kr�lewskiej Hucie Zelaza w Gliwicach, gdzie pozna� tajniki atrakcyjnego zawodu odlewnika artystycznego. Specjalizowa� si� zw�aszcza w odlewaniu statuetek znanych osobisto�ci z �ycia politycznego i artystycznego. W 1820 roku August Kiss uda� si� do odlewni metali kolorowych w Brzegu, gdzie dokszta�ca� si� i udoskonala� w swoim zawodzie. Odlewa� swoje dzie�a g��wnie w �elazie, br�zie i cynku. W wieku 20 lat rze�biarz uda� si� do Berlina, gdzie pobiera� nauk� w Kr�lewskiej Akademii Sztuk Pi�knych, pracuj�c r�wnocze�nie pod kierunkiem znanego artysty odlewnika Leopolda Posche w tamtejszej Odlewni Zelaza. W 1825 roku zosta� uczniem i wsp�pracownikiem znanego w ca�ych Niemczech rze�biarza i architekta Christiana Rauch. Pod jego kierownictwem August Kiss w dalszym ci�gu doskonali� swoje umiej�tno�ci staj�c si� w ci�gu nast�pnych 15 lat znanym artyst�.

Ws�awi� si� zw�aszcza w miniaturyzowaniu wykonanych przez Raucha pomnik�w s�awnych pruskich genera��w z okresu wojen napoleo�skich. Ponadto pomaga� w spos�b znacz�cy Fryderykowi Tieckowi, przyjaciela i wsp�lnika Raucha, w modelowaniu powszechnie znanego pomnika ”Poskramiacza Koni”, kt�ry postawiony zosta� czterokrotnie na dachu Muzeum Narodowego w Berlinie. Przy wsp�pracy z Fryderykiem Schinkel wykona� wg jego projekt�w ca�y szereg rob�t rze�biarskich dla Berli�skiej Akademii Rzemios�a i ko�cio�a garnizonowego w Poczdamie. W 1830r. August Kiss zosta� nauczycielem cyzelowania i modelowania w tym to Instytucie Rzemie�liczym, a 7 lat p�niej mianowano go cz�onkiem Kr�lewskiej Akademii w Berlinie w 1841r. z tytu�em profesora.

Pierwsza wielka praca, kt�ra ws�awi�a Augusta Kissa poza granicami kraju by�a „Amazonka na koniu w walce z panter�”. Rze�ba ta przeznaczona dla Muzeum im. Schinkela budzi�a w�r�d publiczno�ci zar�wno szczery entuzjazm, jak r�wnie� zjadliw� krytyk�. Nowoczesna w swym wyrazie uosabia�a nieustanny ruch w przedmiotach martwych oraz swoisty dramatyzm, kt�ry kontrastowa� z dotychczasowym stylem spokoju i wygody w rze�biarstwie. Od tej chwili August Kiss uchodzi� i za granic� za najbardziej s�awnego rze�biarza, zw�aszcza koni. T� s�aw� ugruntowa� jeszcze bardziej pomnikiem Fryderyka Wielkiego we Wroc�awiu, czy kr�la Prus Fryderyka Wilhelma III w Kr�lewcu, jak te� grupow� rze�b� „�w. Jerzego w walce ze smokiem”. Pomnik ten artysta podarowa� miastu, sta� na dziedzi�cu Zamkowym a� do 1945 roku. Dzisiaj podziwia� go mo�na nad wybrze�em Szprewy w centrum Berlina, tu� przy ko�ciele �w. Miko�aja (obok z rze�b� M.Kopernika).

We wszystkich swoich dzie�ach August Kiss wyra�a� dyscyplin� i swoisty rygor wyniesiony ze szko�y swego s�awnego nauczyciela Christiana Raucha. Wyj�tek z tej regu�y stanowi jednak Amazonka w walce z panter�. Tutaj artysta da� wyraz w�asnej fantazji i pomys�owo�ci.

August Kiss stoworzy� r�wnie� ca�y szereg pomnik�w nagrobkowych, kt�rych jeszcze dzisiaj podziwia� mo�na na r�nych cmentarzach Berlina. Jego ostanim dzie�em wykonanym w marmurze by�a grupa postaci uosobiaj�cych ”Wiar�, Mi�o�� i Nadziej�”. Ten pomnik znajdowa� si� w Muzeum im. Schinkela w Berlinie a dzisiaj w Muzeum Narodowym.

August Kiss zmar� w wieku 63 lat, 24 marca 1865 w Berlinie.

W tym dniu, rocznicy �mierci artysty, tego roku przedstawi� na mojej wystawie w „Schelmenturm” w Monheim am Rhein (ko�o Duesseldorfu) wyj�tkowy zbi�r prac Augusta Kissa w wykonaniu g�rno�l�skiego malarza z Katowic – Ireneusza Botora. B�d� to ilustracje do mojej nowej publikacji o �l�skim wielkim arty�cie, Augu�cie Kissie.

Peter Karl Sczepanek

26.1.2002




« zur�ck zur Rubrik Aktuell

[ AKTUELL ]  [ POLITIK ]  [ EKO-NOMIA ]  [ HISTORIA ]  [ Z ARCHIWUM ]  [ KULTUR ]  [ PUBLIKACJE ]  [ MINIATURY ]  [ VITA ]
[ REAKCJE ]  [ DEBATA ]  [ Z FORUM ]  [ INFORMACJE ]  [ HUMOR ]  [ INDEX ]  [ FORMAT-A4 ]  [ ARCHIV-2001 ]  [ SUCHEN ]