Click here to send us your inquires or call (852) 36130518

[ECHO �LONSKA]  [FORUM]  [SERVIS]  [�LONSK]  [RUCH AUTONOMII �L�SKA]

« IMPRESSUM

KONTAKT

post@EchoSlonska.com

5_04/2002

ECHO �LONSKA

« nazot do rubriki Kultur


Stary dialekt �l�ski w pie�ni zwyczajowej z XVII wieku

Trzeci� form� krzewienia i kultywowania prastarej mowy danej domowiny s� pie�ni zwyczajowe jak i opiewaj�ce mi�o�� do rodzinnych stron, to ten j�zyk i opisywane w nich zwyczaje daj� moc niecodzienn�.

Jak ju� nadmienia�em przy pie�niach kol�dowych, czy przy karnawa�owych, gwar� si� w obecnych czasach nie nadu�ywa. W obecno�ci os�b nie z domowin, czyli w obecno�ci ludzi z „ma�ych ojczyzn” nale�y z grzeczno�ci dyskutowa� w j�zyku zrozumia�ym dla wszyskich. Tak robi� na Zachodzie, tak r�bcie i Wy. W takiej sytuacji, w gwarze, obni�acie automatycznie swoj� warto�� w oczach innych, wi�c raczej to nie wypada, przed innymi si� „wywy�sza�”, bo zostaniecie poni�eni.

Pie�ni to w�a�ciwa forma idealnie krzewi� kultur� i tradycj� mowy z naszej domowiny.

A spotykani cz�sto „pod kropk�” wyzywaj�co z pikantnymi wulgarnymi s�owami si� wyra�aj�cy, to nie Sl�zacy z naszej domowiny a raczej z ma�ej ojczyzny, kt�rzy jeszcze nie dostosowali swego charakteru z ich nie�l�skiej, a jakiej� domowiny polskiej, do og�u skromnego �l�skiego charakteru. By� mo�e ci „Sl�zacy” mieszkaj� tu ju� w wielu pokoleniach, niestety do tej pory nie zaadaptowali si� jeszcze ca�kowicie do „soli tej czarnej” ciekawe te�, �e przybysze z Zachodu aklimatyzuj� si� szybciej do charakterystycznej tu �l�sko�ci. Czy to nie jest jaka� teza - sk�d wywodz� si� Sl�zacy?

Jako, �e te�ciowie moji przybyli w latach wielkiego, XIX-o wiecznego uprzemys�owienia G�rnego Sl�ska z okolic Breslau (Wroc�awia), podaj� jedn� z b�achych pie�ni ludowej z tego regionu. Kolejno w dialekcie �l�skim-niemieckim przet�umaczy�em na wersj� niemieck� i po polsku.

To te� forma �atwego przyswajania sobie j�zyka obcego w pie�ni!

Jako te�, �e w tamtych stronach m�wi�o si� po niemiecku, a raczej w XIV do XIX wieku w wi�kszo�ci w gwarze (Dialekcie niemieckim), tak te� szczeg�lnie pie�ni s� dowodem prostego ludowego j�zyka m�wionego. Naiwno�� tematyki nie ma tu nic wsp�lnego z prostactwem, tak wyra�ano swe my�li w „�piyfkach” szczeg�lnie, i one przetraw�y �wiadcz�c o bogactwie kultury ludu.

Nalecia�o�ci ze s�owia�skiej gwary, a mo�e z �aciny widoczna tu jest w ko�c�wkach na liter� „a”. Tak jest i podobnie w gwarze g�rno�l�skiej z nalecia�o�ciami niemieckimi. Jedno i drugie jest faktem, prawd�, a zarazem bogactwem wielokulurowo�ci na Sl�sku!

Zarazem jak ula� do czas�w mi�dzywojennych na G�rnym Sl�sku, kiedy to i moji dziadkowie jak i w ko�ciele i szynk, tak i w szlachthofie - samo kipi�ce w przygody �ycie lat ubieg�ych.

Zapraszam mi�o�nik�w z domowin i ma�ych ojczyzn do wczytania si� w prastar� mow� z okolic wroc�awskich miasteczek i wsi.

Wenn m�r sunntichs ei de K�rche giehn .........

Wenn wir Sonntags zur Kirche gingen...........

Gdy si� w niedziel� do ko�cio�a udajemy

1.

Wenn m�r sunntichs ei de K�rche giehn,

s�woar emmer asu,

s�woar emmer asu,

bleim m�r voat a wing beim Kratsch�m schtiehn,

s�woar emmer asu,

s�woar emmer asu,

Do loan w�r moncha guda Troppa

Ei onsre Kahla nonder hoppa:

Denn m�r sein ju gude Kenderla,

s�woar emmer asu,

s�woar emmer asu,

denn m�r sein ju gude Kenderla,

s�woar emmer asu, asu.

 

2.

Schempft ons a d�r Pfarrer techtich aus,

s�woar emmer....

Schloof mersch halt eim Oamte wieder aus,

s�woar emmer.....

Du lieber Gott, machst olles gleiche,

du f�hrst ons ei die Himmelreiche,

denn m’r sein ju deine Kerderla........

3.

Wenn die Oarchel�s letzte Steckla schpielt, s�woar.......

Alt on jung sich wieder dorschtich fihlt, s�woar........

Zum Kratsch�m lenk mer onse Schriete,

vielleicht k�mmt d�r Herr Pforre miete,

denn m’r sein ju seine Kinderla.

4.

Wenn�s off h�mzu a recht wacklich gieht, s�woar emmer...

W�� der Kuckuck, wu ons s�K�ppla schtieht, s�woar.........

D�rh�me empfangt ons die Kalline

Met �ner sauerisissa Miene:

�Na ihr seid m�r schiene Kinderla!.........

1.

Wenn wir Sonntags zur Kirche gingen,

So soll es immer sein,

So soll es immer sein

bleiben wir eine Weile beim Gasthaus stehn

So soll es immer sein,

So soll es immer sein

Da heben wir manchmal einen guten Tropfen

In unsere Kehlen lie�en hopfen denn wir sind ja gute Kinderlein

So soll es immer sein, so soll es immer sein

Denn mir sind ja gute Kinderlein

So soll es immer sein,

so soll es immer sein.

2.

Schimpft uns der Pfarrer t�chtig aus,

so soll es immer sein,

schlafen wir uns w�hrend der Messe wieder aus,

so soll es immer sein,

Du lieber Gott, Du machst ja alles gleich

Und f�hrst uns in Dein Himmelreich

Dann wir sind ja gute Kinderlein.

3.

Wenn die Orgel das letzte St�ck gespielt, so soll es immer sein

Alt und jung sich wieder frisch gef�hlt, so soll es immer sein

Zum Gasthaus lenkten wir unsere Schritte

Und nahmen oft den Pfarrer in unsere Mitte

Denn wir sind ja seine Kinderlein

4.

Wenn es oft recht wackelig heimging, so soll es immer sein

Wei� der Kuckuck wie unser K�pflein hing, so soll es immer sein

Daheim empfing uns die Kalline

Mit einer �u�erst sauren Mine

„Na ihr seid mir sch�ne Kinderlein“.........

1.

Gdy w niedziel� do ko�cio�a si� udajemy

Niech tak zawsze b�dzie z nami

niech tak zawsze b�dzie z nami

cz�sto miejscow� gospod� odwiedzamy

Niech tak zawsze b�dzie z nami

niech tak zawsze b�dzie z nami

Tam szlachetny i mocny trunek

wypili�my na nasz frasunek,

bo jeste�my dobrymi dzieci�tkami

Niech tak zawsze b�dzie z nami

niech tak zawsze b�dzie z nami.

Bo jeste�my dobrymi dzieckami

Niech tak zawsze b�dzie z nami

2.

Ksi�dz widz�c nas, nam mocno nawymy�la�

Niech tak zawsze b�dzie z nami

a spali�my podczas mszy gdy� on tak chcia�

Niech tak zawsze b�dzie z nami

Bo�e Drogi, Ty wszystkich tak samo traktuj�c

przyjmiesz nas do kr�lestwa Twego

Bo i te� jeste�my dobrymi

dzieckami

3.

Gdy na koniec mszy organy przesta�y gra�.Niech tak zawsze

Rado�nie i z ulg� wytrze�wia�a nasza bra�. Niech tak zawsze b..

Zn�w udali�my si� do tego miejsca weso�ego,

zabieraj�c tym razem do �rodka ksi�dza naszego,

Bo jeste�my jego dzieci�tkami.

4.

Gdy chwiejnym krokiem my�my si� do dom�w udali

Niech tak zawsze b�dzie z nami

Wiedzia�a to kuku�ka jak nasze

g�owy smutno w ka�d� stron� si� kiwa�y. Niech tak zawsze...

W domu przyj�a nas

Halina

ze skrajnie kwa�n� min�:

„Wi�c jeste�cie, wy moje �adne dzieci�tki”

Przygotowa� z niemieckiego dialektu (gwary)

Peter Karl Sczepanek

Peter Karl Sczepanek 
Holzweg 40, 40789 Monheim am Rhein
Tel/Fax 02173-66742

Monheim/Rh, den 19.3.2002

sczepanek@gmx.de
www.Silesiana.gmxhome.de
w Rheinische Post:
www.rp-online.de
search: Sczepanek
Silesia-Info:
www.Slonsk.com
www.EchoSlonska.com

 

 


« zur�ck zur Rubrik Kultur

[ AKTUELL ]  [ POLITIK ]  [ HISTORIA ]  [ Z ARCHIWUM ]  [ KULTUR ]  [ PUBLIKACJE ]  [ MINIATURY ]  [ VITA ]
[ REAKCJE ]  [ DEBATA ]  [ Z FORUM ]  [ INFORMACJE ]  [ INDEX ]  [ FORMAT-A4 ]  [ ARCHIV-2002 ]  [ SUCHEN ]