Click here to send us your inquires or call (852) 36130518

[ECHO �LONSKA]  [FORUM]  [SERVIS]  [�LONSK]  [RUCH AUTONOMII �L�SKA]

« IMPRESSUM

KONTAKT

post@EchoSlonska.com

5_04/2002

ECHO �LONSKA

« nazot do rubriki Z Archiwum


Zwi�zek. Wiadomo�ci G�rno�l�zak�w. Bytom, 23 kwietnia 1920

Zasadnicze my�li konstytucji wolnego Pa�stwa Wielki G�rny �l�sk.

Od jednego ze zwolennik�w idei wolnego pa�stwa otrzymujemy nast�puj�ce znamienne pismo:

Kwestje mi�dzynarodowego prawa.

(...) O b r o n a w o j s k o w a G�rnego �l�ska ju� na pocz�tku wojny przedstawia�a wielkie trudno�ci, gdy� jego wysuni�te po�o�enie powodowa�o wyd�u�enie linji obronnej i wymaga�o nak�adu wi�kszych si� (mas) wojska. Do tego zachodzi niemo�liwo�� zak�adania urz�dze� obronnych na terenie obwodu przemys�owego ograniczonego zak�adami hutniczymi i g�rniczymi. Wreszcie nale�a�o i to uwzgl�dni�, i� wiele z tych zak�ad�w i to najwa�niejszych le�y tak blisko granicy, �e przy wzmo�onej donios�o�ci dzia� nowoczesnych obrona w obr�bie tych�e granic by�a tyle co bezskuteczn�. Z tych okoliczno�ci wynika, �e dzisiaj skuteczna obrona G�rnego �l�ska, przynajmniej przed napadami z p�nocy, z po�udnia, albo wschodu jest nie do przeprowadzenia. Samodzielno�� G�rnego �l�ska wymaga przeto por�czenia jego neutralno�ci ze strony Niemiec, Polski i Czechos�owacyi.

Udzielenie tej koniecznej por�ki (gwarancyi) le�y zreszt� tak�e w interesie wymienionych pa�stw o�ciennych. Potrzebuj� one wszystkie skarb�w ziemi i wyrob�w przemys�owych G�rnego �l�ska. Z drugiej strony nie ulega w�tpliwo�ci, �e na wypadek zawik�a� wojennych G�rny �l�sk sta�by si� miejscem walk. I �e operacyja wojenna spowodowa�aby niezmierne szkody. Na wyrobach i wytworach przemys�owych interesowane s� nietylko trzy wymienione pa�stwa s�siednie, lecz tak�e oddalone obszary kraju (jako Rosja, pa�stwa ba�ka�skie itd.) Dla tego nale�a�oby por�czenie jego samodzielno�ci poprze� jeszcze odpowiednimi przepisami prawnymi Ligi Narod�w.

Podstawowa form� rz�du.

Jako podstawowa forma rz�du wchodzi w rachub� tylko forma republika�ska. Nie tylko dla tego, �e nowoczesny rozw�j o�wiaty og�lnej nie sprzyja tworzeniu monarchii, lecz tak�e i z tego wzgl�du, �e G�rny �l�sk nie posiada rod�w tak wybitnych, by po�r�d nich wybra� mo�na r�d panuj�cy.

Przy tworzeniu urz�dze� pa�stwowych nale�y i to uwzgl�dni�, i� na tak ograniczonym obszarze nigdzie indziej nie zachodz� podobne sprzeczno�ci interes�w. Nie tylko sprawy j�zykowe i wyznaniowe odgrywaj� tu wybitn� rol�, lecz tak�e przeciwie�stwo mi�dzy rolnictwem, handlem i przemys�em, mi�dzy wielk� a ma�� posiad�o�ci� roln�, mi�dzy pracodawcami a pracobiorcami, mi�dzy pracownikami umys�owymi a cielesnymi itd.! Nowe pa�stwo wymaga wsp�dzia�ania wszystkich si� nietylko w zakresie ich zawodu. Lecz tak�e do wytworzenia jednolitej woli pa�stwowej. Usuni�cie nawet liczebnie s�abej grupy mia�oby zgubne skutki i by�oby w wysokim stopniu politycznie niemoralne. Dla tego po��dana jest silna obrona wszelkich mniejszo�ci.

Do uchwalenia praw (w��cznie etatu) nale�y powo�a� za pomoc� og�lnych bezpo�rednich wybor�w izb� ni�sz�. Jej sk�ad ju� teraz da si� mniejwi�cej przewidzie�. Poniewa� sprawy wielkiej polityki nie przyjd� pod obrady i uchwa�y, przeto partye narodowe niemiecka i polska rozp�yn� si� w stronnictwach o charakterze gospodarczym. Najwi�kszy wp�yw uzyska�oby centrum tudzie� socyali�ci. Liberalni tudzie� stronnictwo umiarkowanych rolnik�w przy niekt�rych decyzyach jako „j�zyczek u wagi” odgrywa�yby rol� rozstrzygaj�c�. Radykalne grupy zar�wno od prawicy jako te� od lewicy nie wchodzi�yby wcale w rachub�. Liczba deputowanych w wysoko�ci 150 - 200 by�aby wystarczaj�c�.

Do zast�pstwa mniejszo�ci nale�a�oby powo�a� Izb� wy�sz�, kt�rej zgoda potrzebna jest do uchwalenia praw . Jako cz�onk�w Izby wy�szej nale�y powo�a�:

a) zast�pc�w wszystkich wyzna�,
b) zast�pc�w wielkiej i ma�ej posiad�o�ci rolnej,
c) zast�pc�w organizacji robotnik�w i urz�dnik�w,
d) zast�pc�w wi�kszych miast,
e) zast�pc�w wielkiego przemys�u, kupiectwa i rzemios�a,
f) zast�pc�w zawod�w wolnych i umys�owych.

Liczba deputowanych 75 - 100, wybory (do kategorji b, c, f) przez cz�onk�w odno�nych zawod�w.

Rz�d zaprowadza ministeryum stanu, kt�rego cz�onk�w mianuje prezydent, ale potrzebuj�ce zaufania Izby ni�szej.

Wyb�r prezydenta na lat 7, wyb�r deputowanych na 5 lat. Rozwi�zanie Izby ni�szej tudzie� wybieralnej cz�ci Izby wy�szej nast�puje po uchwale ministeruym stanu przez prezydenta. Wyb�r prezydenta przez Izb� ni�sz� i wy�sz� na wsp�lnem posiedzeniu..

Prezydent stoi ponad stronnictwami, aby w obr�bie granic wytknietych przez Izb� ni�sz� zwa�a� wy��cznie na zdolno�� przy wyborze monistr�w. Jego rozporz�dzenia wymagaj� do mocy obowi�zuj�cej tak�e podpisu ze strony prezesa ministr�w. Jego dymisya nast�puje za zgodn� uchwa�� Izby ni�szej i wy�szej.

Stosownie do tego organa (urz�dy) pa�stwowe da�yby dok�adny obraz woli ludu wed�ug zasad demokratycznych. Silniejsze zradykalizowanie poleca�oby si� nietylko ze wzgl�du na ochron� mniejszo�ci, lecz tak�e z nast�puj�cych wzgl�d�w. Ludno�� g�rnego �l�ska jest sprawami politycznemi i socyalnemi ostatnich czas�w niezwykle podniecona. Potrzebuje ona koniecznie uspokojenia. Podniecenie wywo�ane przez cz�ste wybory, do kt�rych potrzeba koniecznie silnego wsp�udzia�u pojedynczych obywateli do utworzenia jednolitej woli pa�stwowej doprowadzi�oby nie tylko do niepo��danego wzmocnienia przeciwie�stw, interes�w, lecz odci�ga�oby tak�e znaczne cz�ci ludno�ci pracuj�cej d�u�szy czas od ich zwyk�ej pracy.

Ministeryum stanu.

Siedzib� zarz�du ma by� miasto Gliwice lub Bytom, a na wypadek po��czenia z dawniejszym �laskiem austryackim miasto Racib�rz. Ministeryum stanu sk�ada si� z prezesa ministr�w, ministra spraw zewn�trznych, ministra spraw wewn�trznych, ministra finans�w, ministra o�wiaty, ministra handlu i komunikacyi, ministra dobrobytu krajowego i ministra sprawiedliwo�ci.

P r e z e s m i n i s t r � w jest pierwszym mi�dzy r�wnymi sobie kolegami (primus inter pares); on wykonuje uchwa�y powzi�te przez ministeryum stanu i jest tego� zasadniczym zast�pc� wobec prezydenta i parlamentu. Uchwale ministeryum stanu podlegaj� wszelkie sprawy wychodz�ce poza zakres pojedynczych oddzia��w ministeryalnych, r�wnie� takie, kt�re wymagaj� zgodnego przyj�cia przez prezydenta i parlament. Uchwa�y zapadaj� wi�kszo�ci� g�os�w; na wypadek r�wno�ci liczy g�os�w rozstrzyga g�os prezesa ministr�w. Udzielenie pokwitowania pojedynczym ministrom nast�puje na wniosek prezesa ministr�w przez prezydenta Rzeczypospolitej. Zwolnienie prezesa ministr�w tudzie� ca�ego ministeryum mo�e nast�pi� jedynie za zgod� Izy ni�szej, przy r�wnocze�nie dokonanym ponownym wyborze.

S p e c y a l n e o b o w i � z k i p o j e d y � c z y c h o d d z i a � � w 
m i n i s t e r y a l n y c h.

Jakkolwiek utworzenie i utrzymywanie si�y zbrojnej jest zbyteczne, to jednakowo� potrzebn� jest milicya policyjna podlegaj�ca ministeryum spraw wewn�trznych do regulowania komunikacyi pogranicznej, jako te� do pilnego czuwania nad zbrodniarzami, kt�rzy w uprzykrzony spos�b kr�c� si� zwykle ko�o granic. Dotychczasowy podzia� na powiaty m�g�by pozosta� bez zmiany. Nale�a�oby utworzy� 2 albo 3 obwody rejencyjne. Siedziba centralnego Zarz�du powinnaby stanowi� osobny obw�d rejencyjny. Tylko w centralnym zarz�dzie dokonuje si� podzia� powiat�w. Natomiast t. zw. obwody d�br (Gatsbezlikike) nale�y rozwi�za�.

M i n i s t r o w i o � w i a t y nale�a�oby powierzy� szko�y i wy�sze zak�ady naukowe ju� z tego wzgl�du, �e wi�kszo�� ludno�ci g�rno�l�skiej domaga si� szko�y wyznaniowej. Jego zadaniem b�dzie tak�e wyr�wnanie przeciwie�stw j�zykowych. Wreszcie trzeba b�dzie w nied�ugim czasie przyst�pi� do otwarcia zak�ad�w naukowych, kt�re G�rny �l�sk uczyni� niezale�nym tak�e pod wzgl�dem wy�szych zawod�w naukowych. Oczywi�cie styczno�ci z kulturami postronnemi nie nale�y utrudnia�. A k a d e m i � t e c h n i c z n � nale�a�oby utworzy� w rewirze centralnym (Katowice albo Bytom), natomiast u n i w e r s y t e t w Cieszynie.

M i n i s t r o w i h a n d l u i k o m u n i k a c y i nale�y powierzy� koleje i poczty. Opr�cz dyrekcyi kolejowej w Katowicach poleca si� utworzenie jednej w Cieszynie.

M i n i s t e r d o b r o b y t u k r a j o w e g o stara si� o wyr�b i przyw�z �rodk�w �ywno�ci. Jemu powierzone jest tak�e rozwi�zanie wy�aniaj�cych si� kwestyj socyalnych.

M i n i s t e r s p r a w i e d l i w o � c i upatrywa� b�dzie g��wne swoje zadanie w jednolitem i uproszczonem przeprowadzeniu praw i utworzeniu potrzebnego aparatu urz�dniczego. Dotychczasowo s�dy pozostaj� bez zmiany, atoli s�dy ziemia�skie stanowi� - opr�cz spraw dla s�d�w przysi�g�ych - instancy� apelacyjn�. Nowo utworzy� nale�y s�d nadziemia�ski wraz z izb� rachunkow� do badania etatu, najwy�szy s�d administracyjny wraz z izb� finansow� (do spraw podatkowych), tudzie� urz�d pojednawczy. Cz�onkami s�du nadziemia�skiego nale�a�oby dalej albo w zupe�no�ci albo i cz�ciowo obsadza� miejsca w s�dzie stanu tudzie� w s�dzie dyscyplinarnym. J�zykiem urz�dowym jest j�zyk niemiecki i polski.

Jako zasadnicze prawa obywateli pa�stwa nale�y przyj�� do konstytucyi nast�puj�ce przepisy:

  1. Nikomu z powodu jego przynale�no�ci wyznaniowej ani te� z powodu u�ywania j�zyka ojczystego nie powinne powstawa� trudno�ci ani szkody pod wzgl�dem prawno - pa�stwowym ani pod wzgl�dem obywatelskim.

  2. Ze wszystkiemi w�adzami wolno u�ywa� j�zyk�w na G�rnym �l�sku w u�ywaniu b�d�cych.

  3. Ma�oletnich nie wolno zmusza� do ucz�szczania na nauk� religii bez wyra�nej zgody rodzic�w.

przys�a�:

Piotr Kalinowski


 

 


« zur�ck zur Rubrik Z Archiwum

[ AKTUELL ]  [ POLITIK ]  [ HISTORIA ]  [ Z ARCHIWUM ]  [ KULTUR ]  [ PUBLIKACJE ]  [ MINIATURY ]  [ VITA ]
[ REAKCJE ]  [ DEBATA ]  [ Z FORUM ]  [ INFORMACJE ]  [ INDEX ]  [ FORMAT-A4 ]  [ ARCHIV-2002 ]  [ SUCHEN ]