Click here to send us your inquires or call (852) 36130518

[ECHO �LONSKA]  [FORUM]  [SERVIS]  [�LONSK]  [RUCH AUTONOMII �L�SKA]

« IMPRESSUM

KONTAKT

post@EchoSlonska.com

6_05/2002

ECHO �LONSKA

« nazot do rubriki Aktuell


�l�ska mowa i przynale�no�� w latach 

- w ”G�rnym �l�sku w barwach czasu”

Na stronie 192 publikacji „G�rny Sl�sk w barwach czasu” przedstawi�em dziwn� grafik�-schemat belkowy obrazuj�cy �l�sk� przynale�no�� i mow� w przeci�gu ponad 1000-a lat (kopia poni�ej).

Moja analityczna, zawodowa, nabyta w informatyce, sk�onno�� do konkretyzowania spraw danego objektu, systemu, procedury pozwoli�a na dok�adniejsze przyjrzenie si� sprawie G�rnego Sl�ska.

W �rodku znajduje si� kalendarz dziej�w ze skal� 100 lat jak i wa�niejszych dat, kt�re G�rno�l�zak zna� winien!

Od lewej strony - j�zyk, na pocz�tku powiedzmy mowa, bo niepisana:

  • Indogerma�ska - tak jak przechodzi�y tu ludy: Goci, Germanie z pozostawion� kultur� �u�yck�.

  • S�owia�ska - gdy przeszli S�owianie z prawie �rodka Rosji a� do �aby.

  • Morawska - jako, �e pierwsze oficjalne pa�stwo: Wielkie Ksi�stwo Morawskie podbi�o Sl�sk.

  • Czeska - bo Czesi podbili Morawy, czyli automatycznie Sl�sk te�. 400 lat czeski by� urz�dowym.

  • Gwara g�rno�l�ska - baz� jej s� poprzednie mowy, g��wnie s�siad�w z Po�udnia, Morawska!

  • Polska - gdy Mieszko I. podbi� �l�sk, i potem po „Grunwaldzie” si� umocni�a.

  • Niemiecka - osadnicy niemieccy przynosz� z sob� te� kultur� wraz z j�zykiem, do kt�rego dostosowywali si� �l�zacy i przychodz�cy Polacy do tej krainy w setkach lat.

Gwara g�rno�l�ska i mieszana z niemieck� dominowa�y wiekami w�r�d ludu i mieszczuch�w.

W r�nych o�rodkach �l�ska dominowa�y cz�sto r�ne ww mowy, co by�o normalnym zjawiskiem.

�l�ska przynale�no�� zmienia�a si� jak r�kawiczki, bo wielu chcia�o mie� �l�sk.

Najd�u�ej rz�dzili tu Czesi i przez Habsburg�w, Praga jako stolica zarz�dza�a prowincj� nawet za Habsburg�w. Oni i Luksemburczykowie (kr�lowie Czech) stanowili �wi�te Przymierze Rzymskie Narod�w Niemieckich, (kiedy� te� nazywane Abendlandem). To niczym zjednoczona Europa - chrze�cija�ska z Rzymem, kt�rego cesarzami g��wnie byli kr�lowie Niemiec i Czech, Habsburg�w.

�l�sk nale�a� do tej Europy, Polska jeszcze nie, bo oscylowa�a na s�awie w podbojach na Kresach Wschodnich. St�d diametralnie r�ni si� cz�owiek tych dw�ch nacji. A gwara przy tym ca�kiem podobna jest dzisiaj do j�zyka morawskiego, o czym w Polsce wol� nie wspomina�. M�wi si� tylko, �e mowa-gwara �l�ska jest najbardziej s�owia�ska. Ja bym powiedzia�, najbardziej taka jak morawska. Polacy na�miecili sobie j�zyk �aci�skimi poj�ciami (dobrze - bo rzymska) ale utracili j�zyk od kolebki. Tak te� szybko przestali m�wi� jak Rosjanie - mimo, �e kiedy� mieli j�zyk wsp�lny - powiedzmy ruski - bo taki tam zosta�, nie wymieszany, jak polski.

J�zyk, gwara nasza sta�a si� jeszcze bardziej z morawskiej - niemiecka po trzech wojnach prus-kiego kr�la Fryderyka II tzw. „Starego Frica”, po jego industrializacji, gdzie pracodawcami byli z regu�y Niemcy. Jasne, �e dla wielu Polak�w przyby�ych za chlebem (jak do Amerki z „tobo�kiem”) na �l�sk i rozumiej�cych �l�zak�w z gwary, by�o „jasne, �e trzeba krzewi� dalej tu j�zyk polski”, w czym ko�ci� im pomaga�. Rozumie si� katolicki, zn�w tworz�c przeciwwag� niemieckim ewangelikom. Tak fale nacisk�w obserwowali Polacy raz germanizacji raz �l�zacy polonizacji.

Dominowa�a jednak tolerancja j�zykowa tego tygla wielo -kulturowego, -narodo�ciowego. Zawsze wojny miesza�y i tolerancja pryska�a. A co robi� dzisiaj W�osi np. w Firmie Auto-Fiad Poland z samymi napisami po w�osku - makaronizuj� obecn� Polsk� te ostatnie 15 lat. Inni amerykanizuj�, itd. Ale s�owo „germanizowanie” dzia�a jak p�achta na byka u Polaka - bo wojna I. i II. �wiatowa

przerwa�y ni� zaufania, kiedy� 500 lat granicy pokoju mi�dzy Polsk� a narodami Niemieckimi -naj- spokojniejszej granicy w Europie - i tak b�dzie w EU, gdy Polska b�dzie chcia� do niej przyst�pi�.

St�d na dole schematu napisa�em: EUROPA - przynale�no�� �l�ska do Europy, kiedy� zwanego przez Rzymian po prostu SILESIA - ko�o si� zamyka, zn�w w Europie. 

Peter Karl Sczepanek


 

 


z ksi��ki "G�rny �l�sk w barwach czasu", Peter Karl Sczepanek


« zur�ck zur Rubrik Aktuell

[ AKTUELL ]  [ POLITIK ]  [ HISTORIA ]  [ Z ARCHIWUM ]  [ KULTUR ]  [ PUBLIKACJE ]  [ MINIATURY ]  [ VITA ]
[ REAKCJE ]  [ DEBATA ]  [ INFORMACJE ]  [ INDEX ]  [ FORMAT-A4 ]  [ ARCHIV-2002 ]  [ SUCHEN ]