Click here to send us your inquires or call (852) 36130518

[ECHO �LONSKA]  [FORUM]  [SERVIS]  [�LONSK]  [RUCH AUTONOMII �L�SKA]

« IMPRESSUM

KONTAKT

post@EchoSlonska.com

8_09/2002

ECHO �LONSKA

« nazot «


Pami�tkowe banknoty zast�pcze Ujazdu 1923 r.

Ujazd, niewielka miejscowo�� g�rno�l�ska, o bogatej historii si�gaj�cej XII wieku, uzyska�a prawa miejskie z nadania biskupa wroc�awskiego ju� w 1223 roku. Miasto to by�o d�ugo w�asno�ci� prywatn�, pocz�tkowo biskup�w wroc�awskich, p�niej ksi���t opolskich, z kolei rod�w Kochcickich i Wilczk�w, a od 1837 roku ksi���t Hohenloe-Oehringen. Budowa Kana�u K�odnickiego w 1788 roku przyczyni�a si� do o�ywienia miasta i pewnego wzrostu liczby ludno�ci.

Bezpo�rednio przed I wojn� �wiatow� Ujazd mia� status gminy miejskiej powiatu strzeleckiego i liczy� nieco ponad 2000 mieszka�c�w, z bardzo du�� przewag� ludno�ci niemieckiej, co znalaz�o te� odzwierciedlenie w wynikach plebiscytu z 20.III.1921 roku. W III powstaniu �l�skim Ujazd zosta� szybko zaj�ty przez powsta�c�w i zaciekle broniony, jako wa�ny punkt strzeg�cy dost�pu do okr�gu przemys�owego.

W mie�cie tym od pocz�tku wojny, a� po 1923 rok nie ukazywa�y si� �adne pieni�dze zast�pcze typu papierowych notgeld�w. Jednak rocznic� 700-lecia nadania praw miejskich w�adze samorz�dowe stara�y si� uczci� jako� szczeg�lnie i z tej w�a�nie okazji dosz�o do emisji bon�w o nietypowym nominale 700 marek. Sam nomina� s�u�y� podkre�leniu tak wa�nej rocznicy. Warto jednak pami�ta� o tym, �e walory te praktycznie nie pe�ni�y roli rzeczywistego pieni�dza, b�d�c g��wnie swoist� pami�tk� skierowan� do mieszka�c�w oraz licznej rzeszy kolekcjoner�w w ca�ych Niemczech. Magistrat zyskiwa� dzi�ki temu pewne �rodki pieni�ne na swoje wewn�trzne potrzeby.

Wiosna 1923 roku to jednak ju� pocz�tek okresu galopuj�cej hiperinflacji marki niemieckiej i warto�� takiego pieni�dza (okre�lona nominalnie) by�a ju� tylko symboliczna. Prawdopodobnie rozprowadzano je w cenie si�gaj�cej tysi�cy marek, bo przecie� w po�owie roku dolar ameryka�ski wart by� ju� oko�o 150 000 marek.

Znane mi s� dwa walory jubileuszowe tej miejscowo�ci. Pierwszy z nich ma posta� kartonika z obustronnym nadrukiem w tonacji szaro-br�zowej. Na awersie bonu umieszczono stylizowany herb miasta, przedstawiaj�cy dwa pektora�y i mitr� biskupi�. Po bokach herbu widzimy za� dwie charakterystyczne, zabytkowe budowle miejskie. Z lewej strony neogotycki ko�ci� Nawiedzenia Naj�wi�tszej Marii Panny z XIX wieku, okre�lony jako „Brunnelkirche”, co nawi�zywa�o do istniej�cego tu wcze�niej �r�d�a. Po prawej stronie mamy z kolei ilustracj� zamku ksi���t Hohenloe-Oehringen, b�d�cego ozdob� tego miasta. Dzisiaj jednak jest to ju� tylko renesansowa ruina, poniewa� zamek zosta� zniszczony w 1945 roku, tak jak i znaczna cz�� miasta. Za tym budynkiem mo�na te� dostrzec wie�e ko�cio�a parafialnego �w. Andrzeja Aposto�a, fundowanego jeszcze w 1613 roku przez �wczesnego w�a�ciciela miasta Miko�aja Kochcickiego. Rewers tego waloru nie jest ju� mo�e tak ciekawy, ale prezentuje umieszczony centralnie kontur panoramy miasta, okoliczno�ciowe napisy, nomina� i dat� emisji 27.V.1923 r.

Drugi z walor�w pami�tkowych o identycznie okre�lonej warto�ci, wydrukowany jest na papierze ze znakami wodnymi. Banknot ten ma wi�ksze wymiary, lecz zastosowano tu ju� tyko jednostronny nadruk, charakterystyczny dla niemieckiego pieni�dza okresu hiperinflacji. Z lewej strony widzimy na tym notgeldzie ozdobny herb miejski i okoliczno�ciowe napisy. Wi�ksz� cz�� waloru obwiedziona zosta�a giloszow� ramk�, w kt�rej centralnie okre�lono nomina�, a po bokach umieszczono identyczne (jak w przypadku poprzedniego bonu) ilustracje budowli miejskich. Oczywi�cie i tutaj ca�o�� uzupe�niaj� jeszcze napisy i taka sama data emisji. Kolorystyka tego notgeldu jest br�zowo-niebieska.

Nak�ady tych bon�w by�y stosunkowo wysokie, cho� dzisiaj walory te trudno pozyska� do zbioru, gdy� uleg�y rozproszeniu po ca�ych Niemczech. Mo�emy si� jednak zachwyca� ich pi�knem. Postrzega� w nich cenn� pami�tk� przypominaj�c� nam wielowiekow� histori� Ujazdu, oczekuj�c zarazem kolejnego, okr�g�ego jubileuszu.

Bronis�aw W�troba


 

 


« zur�ck «

[ HOME ]  [ INDEX ]  [ FORMAT-A4 ]  [ ARCHIV-2002 ]  [ SUCHEN ]