Click here to send us your inquires or call (852) 36130518

[ECHO �LONSKA]  [FORUM]  [SERVIS]  [�LONSK]  [RUCH AUTONOMII �L�SKA]

« IMPRESSUM

KONTAKT

post@EchoSlonska.com

9_10/2002

ECHO �LONSKA

« nazot «


Pieni�dz zast�pczy Lipin

Lipiny z pocz�tkiem XX wieku mia�y status samodzielnej gminy wiejskiej, wchodz�cej w sk�ad �wczesnego powiatu bytomskiego. Oczywi�cie licz�c ju� wtedy ponad 18 tysi�cy mieszka�c�w mog�y konkurowa� z niejednym miasteczkiem. Szybki wzrost liczby ludno�ci Lipin zwi�zany by� z intensywnie rozwijaj�cym si� tu w XIX wieku g�rnictwem oraz hutnictwem.

W momencie wybuchu I wojny �wiatowej w ca�ych �wczesnych Niemczech odczuwany by� dotkliwy brak pieni�dza monetarnego o nomina�ach od 1/2 do 20 marek. Monety z�ote i srebrne praktycznie znik�y z obiegu, a przecie� by�y niezb�dne przy codziennych zakupach. Aby jako� zaradzi� zaistnia�ym trudno�ciom w�adze samorz�dowe cz�sto wydawa�y w�asne bony pieni�ne, kt�re na danym terenie i w stosunkowo kr�tkim czasie zast�powa�y bilon kruszcowy. Lipiny, gdzie wi�kszo�� mieszka�c�w utrzymywa�a si� z pracy w przemy�le, r�wnie� posz�y tym �ladem.

Zarz�d gminy w sierpniu 1914 roku wprowadzi� do obiegu w�asny pieni�dz zast�pczy w postaci bon�w o nomina�ach 1/2, 1, 2 i 5 marek. Wykonano je na bia�ych kartonikach. Na jednej ze stron takiego waloru drukowano nomina� i numeracj�, a na odwrocie umieszczano piecz�� gminn� i dwa podpisy (zapewne naczelnika i skarbnika gminy). Umieszczona na piecz�ci data 1879 nawi�zuje do roku w kt�rym miejscowo�� uzyska�a samodzielno�� administracyjn�, poprzez wyodr�bnienie jej z gminy Chropacz�w. Lipi�skie bony ju� jesieni� 1914 roku zosta�y wykupione, lub �ci�gni�te z obiegu. Dokonano potem ich uniewa�nienia poprzez przekre�lenie ich awers�w i rewers�w po przek�tnej.

Do kolejnej emisji notgeld�w dosz�o dopiero w 1917 roku, gdy spo�ecze�stwo Niemiec bardzo dotkliwie ju� odczuwa�o skutki prowadzonej wojny. W tym czasie w�a�nie zjawisko emisji r�norodnych pieni�dzy zast�pczych ponownie rozkwit�o na dobre. Zarz�d Lipin wprowadzi� wtedy do obiegu bon o nominale 50 fenig�w, co podobnie jak wcze�niejsza edycja mia�o na celu u�atwienie mieszka�com realizacj� drobnych zakup�w.

Zapewne w tym samym czasie pojawi�y si� tu te� notgeldy prywatne. Wystawcami bon�w o nomina�ach 25 i 50 fenig�w by�y firmy handlowe (sklepy) Maxa Finke i Maxa Kowalskiego. Podobnie jak w przypadku pieni�dzy gminnych, pos�u�ono si� tu kartonikami z nomina�em i podpisem na jednej stronie oraz piecz�ci� firmow� na odwrocie.

Cho� zast�pcze banknoty i bony by�y w naszym regionie czym� powszechnym w ca�ej dekadzie 1914-1924, to jednak w samych Lipinach ju� p�niej do takich edycji nie dochodzi�o.

Bronis�aw W�troba


 

 


« zur�ck «

[ HOME ] [ INDEX ] [ FORMAT-A4 ] [ ARCHIV-2002 ] [ SUCHEN ]