Click here to send us your inquires or call (852) 36130518

[ECHO �LONSKA]  [FORUM]  [SERVIS]  [�LONSK]  [RUCH AUTONOMII �L�SKA]

« IMPRESSUM

KONTAKT

post@EchoSlonska.com

9_10/2002

ECHO �LONSKA

« nazot «


Kresowi hrabiowie i Panorama "troja�ska"
we Wroc�awiu

24 lipiec - by�em w Trzebnicy (downij Trebnitz) w Kocich G�rach (Katzengebirge) w Sanktuarium �w. Jadwigi �l�skiej.

Hedwig - Hethwigis - (Jadwiga) - znaczy walcz�ca. Ksi�na pochodzi�a z Bawarii, a ojciec to hrabia Andechs i ksi��� Meranu. Andechs - �wi�ta G�ra - odwiedzana przez licznych pielgrzym�w, a historia dotyczy XII-go i XIII-go wieku. Zostawiam jednak bli�szy opis �ycia i �wi�to�� Heilige Hedwig, bo mo�na to znale�� w najnowszych publikacjach wydanych cho�by w 2002 roku.

Oczekiwa�em na jak�� okazj� znalezienia si� w Trzebnicy a te� ponownego odwiedzenia Wroc�awia. Z po�udniowego kra�ca G. �l�ska jest to jednak ponad 200 km a indywidualny przejazd jest uci��liwy i kosztowny. Ch�tnie wiec przyj��em propozycj� znajomego by do��czy� do autokarowej pielgrzymki - wycieczki urz�dzonej przez jedn� z Parafii znacz�cego miasta na G. �l�sku. Zaskoczony jednak by�em faktem, gdy program obok Trzebnicy przewidywa� te� zwiedzanie tzw. Panoramy Rac�awickiej we Wroc�awiu - co by�o w koszcie wyjazdu i stanowi�o jakby r�wnorz�dny punkt programu, przy czym nie by�o mowy o zwiedzaniu Katedry Wroc�awskiej. Na temat Panoramy we Wroc�awiu mia�em i zdecydowanie zajmuj� negatywne stanowisko, ale c�, tak organizator wyjazd zaplanowa� wi�c mia�em jednak cich� nadziej�, �e przez zufall - traf znajdzie si� jaka� luka czasowa na Katedr� i jeszcze co�. Kierowca now� autostrad� przywi�z� nas do Wroc�awia znacznie przed wyznaczon� na godz. 11.00 "Panoram�" i zaparkowa� w pobli�u Katedry. Wi�c ko�cielny organizator uzna�, �e mo�emy po�piesznie - niestety bez przewodnika Katedr� zwiedzi�. Chcia�em koniecznie por�wna� wcze�niejsze spostrze�enia i szuka� nowych. (Zob. te�: Echo Slonska Nr 3, Wroc�aw-Breslau, jedna rajza)

(foto E. Bienia)

 

Kuria Wroc�awska czy Miasto (konserwator) ustawi�a wi�c rusztowania przy bocznym wej�ciu oraz we wn�trzu i trwa jaka� renowacja ale wg mojego rozeznania bardzo opornie. G��wny portal Katedry nieruszony a wymaga nie tylko czyszczenia jak poprzednio napisa�em ale tak�e odnowienia. Zatem organizacja i zaanga�owanie - post�p jest mizerny czego nie mo�na powiedzie� o tzw. Rotundzie, z Panoram� - b�dzie dalej.

Wn�trze Katedry zd��y�em zwiedzi� zaledwie w po�owie- brak czasu - czas musia� by� dla Panoramy. Wn�trze Katedry przera�a jej upolitycznienie. Najpierw polityczna tablica po�wi�cona Lwowiakom i jeszcze prawie u O�tarza podobna polityczno-wojskowa Wilniakom. Nie znalaz�em natomiast �adnej po�wi�conej pomordowanej tu i wyp�dzonej ludno�ci Breslau, zapewne nikt nie s�yszy te� tu przy okazji kolejnych rocznic �adnej Modlitwy w intencji pomordowanych i wyp�dzonych. Je�li jest inaczej prosz� zdementowa�!

Dziwi mocno i przera�a nacjonalizm Lwowsko-Wile�ski tym bardziej, �e wmie�cie istnieje Ko�ci� Garnizonowy, gdzie takie tablice po�wi�cone zwi�zkom zbrojnym mo�naby ostatecznie eksponowa�, ale w Katedrze Katolickiej Ko�cio�a Powszechnego??? Podobne zjawisko obserwuj� te� w innych miastach �l�ska. Namno�y�o si� tych Lwowiak�w, Wilniak�w, Pi�sudczyk�w, ale czy pr�bowali si� oni kiedy� tak prawdziwie policzy� i zadeklarowa� religijno��?

Zabrak�o czasu ju� na sprawdzanie tego co dzieje si� w wie�y Katedry, czy spojrzenie z g�ry na Miasto, a pogoda by�a do tego celu tym razem wymarzona. Ni�ej fot. portalu Katedry Wroc�awskiej z turystami zza Odry.

Portal Katedry Wroc�awskiej
 z turystami zza Odry (foto E. Bienia)

Oczekiwa�o nas za to wej�cie do "ciemnej nory" z Panoram� - tak jest eksponowana. Mnie jeszcze indywidualnie uda�o si� podbiec do pomnika �w. Nepomuka i zrobi� fotos - tym razem przy dobrym o�wietleniu. Na wi�cej czasu nie by�o - autokar czeka� - by do Panoramy - zreszt� 95% wycieczki - pielgrzymki te� zdaje si� traktowa�o Panoram� jako co� nadzwyczajnego- takie sanktuarium polsko�ci, tylko nie wiem jakiej sekty. M�odzi atei�ci to jak s�dz� nie widz� wi�kszej r�nicy mi�dzy okre�lonym ko�cio�em a Panoram� z Ko�ciuszk�, a to udziela si� powszechnie gdy w prasie czyta si� takie lub podobne opinie: cyt. Dz. zach. 8 - 9 lipca 2002 r. "Wielk� atrakcj� Wroc�awia jest Panorama Rac�awicka eksponowana od 14 czerwca 1985 r. w specjalnie zbudowanej Ratundzie w Parku Juliusza S�owackiego". To gen. Jaruzelski dla przypodobania si� cz�ci spo�ecze�stwa wyrazi� zgod� na ekspozycj� tego "dzie�a" kt�re warto�� artystycznej prawie nie posiada. To odsy�am do publikacji zn�w w Dz. Zach. 25 i 26 lipca 2002 i tzw. Ma�ej Panoramy Rac�awickiej. Pami�tam, gdy w 83 czy 84 roku �ywo "walczono" o Panoram�: Cz�stochowa, �od�, Bytom... Nie by�o Krakowa - bo mia� Ma�� Panoram� o czym wiedzieli nieliczni (dzi� wr�ci�a do prywatnego w�a�ciciela) i Kielc gdzie bardziej historycznie by pasowa�a.

Tak wi�c dla ponownego "pokrzepienia serc" tym razem Lwowiak�w i Kongresiak�w we Wroc�awiu i ci�gu dalszego zamazywania to�samo�ci Dolnego �l�ska - dla Panoramy w eksponowanym tempie buduje si� (9 miesi�cy) specjaln� Rotund�. Podobnie w 1956 roku zrobi� Gomu�ka daj�c zgod� na postawienie na Rynku Wroc�awia hrabiego Fredry, a zostawiaj�c na Uniwersytecie Bieruta.

Rotunda obecnie funkcjonuje jak oceniam jak wyj�tkowy sprawny biznes polityczno-ekonomiczny Wroc�awia pod egid� Muzeum Narodowego. Tylko �yczy� sobie by tak sprawnie organizacyjnie mog�a przebiega� renowacja Katedry czy te� odtworzenie np. Muzeum, cmentarzy wroc�awskich - por�wna� prosz� ze Lwowem!

Tak wi�c Panorama - organizacja wzorowa - co p� godziny seans - bilety normalne 19 z�, ulgowe 15 z� - bardzo wyg�rowane - nie ma takich cen w innych renomowanych muzeach z wielokrotnie bogatszym zasobem warto�ci historyczno-poznawczych.

Wra�enie - ponura ekspozycja, obrazy rac�awickie pora�aj�ce, ponadwymiarowy krzy�, rudery chat, karykatura umieraj�cego drzewa, Ko�ciuszko i wsz�dzie �mier�. Bitwa Rac�awicka 1794 (jedna z wielu) ale nie znacz�ca wiele - chocia� wygrana z wojskami rosyjskimi, powstania ko�ciuszkowskiego po dw�ch rozbiorach Polski 1772 i 1793 rosyjskich i pruskich a jednym austriackim 1772, kt�r� tu wygra� Kostjuszko z pomoc� czopki Bartosza G�owackiego sprowadzi�a si� ju� wkr�tce w totaln� kl�sk� bo ju� w roku nast�pnym (1795) nast�puje ostateczny rozbi�r Polski. Fakt�w tych publiczno�� nie konstatuje ale ju� na has�o Kostjuszko - reaguje narodowo - "Ogniem i mieczem"

Warto�� artystyczna znikoma - dw�ch znudzonych i te� sk��conych artyst�w po starannym namalowaniu Ma�ej Panoramy dla ksi�cia Adama Sapiechy w formie oddzielnych czterech obraz�w, teraz jakby powiedzie� - z udzia�em wzi�tych do pomocy sprayowc�w, Kossak i Styka tworz� monstrum - malowid�o 15 x 120 m dla miasta Lwowa w latach 1892 - 94. Dla Lwowa by�o to ju� jak wyzwanie a do Wroc�awia prawie jak prowokacja.

Poniewa� by�em we Wroc�awiu �wie�o po lekturze "Mikrokosmosu - Davies'a i Moorhouse'go - inaczej o Breslau i Wroc�awiu - co za wirtualny tytu� wymy�lili te Angliki?, tym bardziej od�ywaj� r�ne fakty z historii i konstatacja, �e ponad 50 lat od wojny ale do samokrytycyzmu i uderzenia si� w pier� ze s�owami "moja (te� nasza) wina" to daleka droga we Wroc�awiu.

Tak wi�c los skonfrontowa� mnie z Panoram� i obym jak najszybciej o niej zapomnia�!

Nast�puje teraz przejazd do Trzebnicy i zwiedzanie Sanktuarium �wi�tej Jadwigi �l�skiej. Po mszy �w. jest czas na refleksj� i poznanie pewnych prawd. I tak w prezbiterium ko�cio�a obok siebie s� nagrobki Ksi�cia Henryka I Brodatego oraz wielkiego mistrza zakonu krzy�ackiego Konrada von Feuchtwangena. To m.in. Krzy�acy pomogli szlonzokom w bitwie z tatarami pod Legnic� a nie by�o pomocy z Mazowsza.

Nowsze czasy: 25 stycznia 1945 r. wojska sovieckie wkraczaj� do Trzebnicy, ale jest to pocz�tek bolesnych zniszcze� miasta - grabie�e i po�ary dom�w, rujnowanie fabryk. W Trzebnicy by�a te� siedziba dow�dcy II Armii i Sztabu WP z gen. dywizji Karolem �wierczewskim. W kwietniu 1945 roku, jeszcze przed kapitulacj� Wroc�awia w Trzebnicy i okolicznych wsiach pojawili si� Polacy powracaj�cy z prac przymusowych, te� zbrojni szabrownicy z tzw. dzielnic centralnych a tak�e p�niej reemigranci spoza granic kraju. Niemiecko-�l�scy mieszka�cy musieli opu�ci� Trzebnic�.

W dniu 20 kwietnia 1945 r. przyjecha�a z Kielc do Trzebnicy licz�ca oko�o 350 os�b grupa organizator�w polskiej administracji pa�stwowej i pe�nomocnik rz�du RP na okr�g administo. Dolnego �l�ska Stanis�aw Piaskowski. 10 czerwca siedziba w�adz wojew�dzkich zosta�a przeniesiona do Legnicy.

25 sierpnia 1945 r. proboszczem i dziekanem dekanatu trzebnickiego oraz str�em Sanktuarium zostaje ks. Wawrzyniec Bochenek - umiera w 1996 roku i zostaje pochowany obok sarkofagu Patronki �l�ska.

Po wygnaniu �l�zak�w i Niemc�w zlikwidowano te� cmentarze i dopiero w 1996 roku po�o�ono tam g�az z tablic� JM MEMORIAM i sk�pym zdaniem bez miejsca dla zapalenia zniczy.

Trzebnica jest te� uzdrowiskiem - od roku 1887 a zak�ad leczniczy za�o�y� w�a�ciciel ziemski Otto Muller, kt�ry odkry� na swoich polach z�o�a borowiny. W dniu 1 maja 1888 zosta� otwarty Dom Zdrojowy - Zdr�j �w. Jadwigi.

Ni�ej fotos - Gotycka kaplica �w. Jadwigi z barokowym nagrobkiem �wi�tej. Fot. - autor

Kaplica �w. Jadwigi, Trzebnica
(foto E. Bienia)


Z mieszanymi odczuciami podsyconymi jeszcze jakby �wiadomo�ci�, �e niedaleko st�d obok Milicza od 21 lipca p�onie i wypala si� olbrzymi podziemny zbiornik gazu opuszczamy Trzebnic� wracaj�c w stron� Wroc�awia. Popo�udniowy przystanek we Wroc�awiu tym razem przed mostem uniwersyteckim. St�d miasto wygl�da na brudne i zaniedbane. Po przej�ciu do Rynku - w Ratuszu wystawa Gda�ska Goyi. Nad wej�ciem brak jakichkolwiek flag a mog�yby by� np. �l�ska i Gda�ska! Wewn�trz za� oficjalna sprzeda� podr�bek god�a �l�ska bez krzy�a i kolory nie te - takie fa�szywki. My�l�cy turysta zauwa�y jeszcze w centralnym punkcie miasta pomnik hrab. Fredry, kt�ry tutaj razem z drugim hrabi� kresowym (Dz.) od m�yn�w i m�ki wroc�awskiej buduj� now� to�samo�� Wroc�awia wspomaganymi jak wy�ej Panoram� Rac�awick�.

Budynki Rynku wprawdzie pi�knie odnowione ale syndrom Wroc�awia trwa. P�nocn� pierzej� kawiarnian� okupuje nowe rycerstwo obleczone w czerwone koszule z bio�ymi or�ami na piersiach i wyzwaniu na gymbach do turyst�w zza Odry - kto tu rz�dzi?!


Syndrom Wroc�awia przer�s� i sp�k� autorsk� j.w. Davis - Moorhouse bo Mikrokosmos to mog�oby by� raczej Diobelskie igrzysko - historia... wzorem Bo�ego Igrzyska - Historia Polski. Nadmiar tam wst�p�w, nie ma nawet herbu Wroc�awia czy charakterystycznych obiekt�w tego miasta w XX wieku. Za to jest (po co?) Korfanty i pora innych rewolucjonist�w. Za du�o odwo�a� do D�ugosza (XV wiek) a niewiele do Thietmara z X/XI w. Jakie� niedoko�czone plany miasta z 1911 i 1973 roku. W rozdzia�ach ust�py przedzielone gwiazdkami a nie podtytu�ami co powoduje chaos my�lowy a autor�w zwolni�o od staranniejszego toku narracji. Nie ma r�wnie� w tek�cie wzmianki o roli H. Morgenthana - autor N. D. odznaczony ju� wysokim odznaczeniem prezyd. RP reprezentuje swoist� racj� stanu. Generalnie wida� fascynacje hrabiami kresowymi (Dz.) i usprawiedliwia zachowanie "lwowskie" we Wroc�awiu. Pisze wi�c Davis: "Vertiebene w Niemczech Zachodnich dysponowali swobod� stowarzyszenia si�, wyra�enia protestu i publikacji itd. (str. 520) - usprawiedliwieniem ma te� by� jakby zdanie, cyt. str. 521 - "Ponadto w�adze radzieckie depolonizowa�y swoje ziemie odzyskane z r�wnie bezwzgl�dnym ko�tu�stwem z jakim polscy komuni�ci "odniemczali w�asne nabytki".

Polacy kresowi wie�li wiosn�'45 r. na �l�sk nawet byd�o i pomniki np. Fredry ze Lwowa - a Niemcy - Schlonzocy - za Odr� - trupy bliskich i ziomk�w i zero maj�tku czy nawet osobistych przedmiot�w.

Niemc�w - Schlonzok�w Polacy wyp�dzali ju� na kilka miesi�cy przed Konferencj� Poczdamsk�! - stosuj�c polityk� fakt�w dokonanych. Inni wyp�dzani nie mieli nawet tyle szcz�cia a czeka� ich koszmar prze�ladowa� a cz�sto �mier�. Pisze o tym m.in. E.S. Pollok w wydanej niedawno ksi��ce - �l�skie tragedie.

Nie jest to oczywi�cie recenzja Mikrokosmosu, ale ksi��ka pe�na jest chaosu i brak�w, w nik�ym stopniu oddaje to co Polski. Papie� nie tak dawno bo 18.VIII.2002 r. na B�oniach w Krakowie powiedzia� nazywaj�c, cyt. "Wiek XX - Misterium nieprawo�ci"

Nieco odbiegaj�c od Wroc�awia, przera�a butanacjonalizm gdy np. Spotyk�m w ksi�garni w Raciborzu ksi��k� - autor Andrzej Wi�ckowski - tytu� - Wypowiedzie� wojn� Niemcom. Wydawnictwo Krakowskie 2001 rok. Jeden z rozdzia��w - Czy Niemcy upadn� itd., itp., albo aktualne! 5.IX.2002 by�y pose� KPN (Konfederacja Polski Niepodleg�ej) A. S�omka protestuje ostro - "bo to zniemczenie �l�ska" gdy w Chorzowie wraca si� do pomnika Redena za�o�yciela miasta (w�a�ciwie Kr�lewska huta). A. S�omka wola�by chyba postawi� tam snopek czyli ca�y p�k s�omek. S� to przera�aj�ce oznaki g�upoty i chamstwa kulturowego i nawet gdyby Papie� by� tu (w Polsce) na codzie� te�by nie prze�ama� zapewne tego - powt�rz� za Davisem - ko�tu�stwa, dodam, genetycznie zakodowanego.

Wszystko to przybiera formy to�samo�ci ale z piek�a rodem.

Na koniec postawi� pytanie. Jaki Wroc�aw zas�uguje na Wystaw� �wiatow� i jaki mia�aby mie� charakter ona, bo chyba nie nawi�zuj�ca do panoramy spod Rac�awic!

Tekst i fotos:

Ewald Bienia

lipiec - wrzesie�


 

 


« zur�ck «

[ HOME ] [ INDEX ] [ FORMAT-A4 ] [ ARCHIV-2002 ] [ SUCHEN ]