Click here to send us your inquires or call (852) 36130518

[ECHO �LONSKA]  [FORUM]  [SERVIS]  [�LONSK]  [RUCH AUTONOMII �L�SKA]

« IMPRESSUM

KONTAKT

post@EchoSlonska.com

10_12/2002

ECHO �LONSKA

« nazot «


Banknoty zast�pcze Byczyny

Byczyna – niewielkie miasteczko wchodz�ce w sk�ad powiatu kluczborskiego jest ju� wzmiankowane w dokumentach historycznych pochodz�cych z XIII wieku. Miejscowo�� dzieli�a losy innych miast �l�skich, przechodz�c na przestrzeni wiek�w pod wp�ywy czeskie, austriackie i pruskie. Blisko�� granicy z Kr�lestwem Polskim, odleg�ym zaledwie o oko�o 5 kilometr�w, pozwala�a na zachowanie �ci�lejszej wi�zi z Polsk�, co jednak nie zawsze ko�czy�o si� dla mieszka�c�w Byczyny dobrze. Tak by�o w�a�nie w 1588 roku, gdy wojska polskie pod wodz� Jana Zamojskiego pod Byczyn� pokona�y armi� Maksymiliana Habsburga, obranego wcze�niej kr�lem przez cz�� polskiej szlachty. Ustrzeg�o to Polsk� od dostania si� pod wp�ywy monarchii Habsburg�w, ale samo miasto w efekcie tej bitwy sp�on�o. Jak to cz�sto bywa�o, za konszachty pan�w polskich i ambicje w�adc�w najwy�sz� cen� p�acili inni.

Bezpo�rednio po wybuchu I wojny �wiatowej, w sierpniu 1914 roku, gdy na lokalnym rynku pieni�nym odczuwany by� dotkliwy brak niemieckiego pieni�dza kruszcowego, samorz�d miejski nie zdecydowa� si� jednak na emisj� lokalnego pieni�dza zast�pczego. Okaza�o si� to jednak niezb�dne w 1917 roku, gdy ludno�� ca�ych Niemiec bardzo dotkliwie odczuwa�a ju� skutki prowadzonej wojny, a z obiegu raptem zacz�y znika� drobne monety zdawkowe o fenigowych nomina�ach. Bito je wcze�niej w miedzi i niklu, teraz ju� deficytowych materia�ach strategicznych.

Po raz pierwszy magistrat Byczyny zdecydowa� si� wtedy na emisj� bon�w, zwanych notgeldami, o nomina�ach 10, 25 i 50 fenig�w, kt�re dobrze spe�ni�y swe zadanie, polegaj�ce na usprawnieniu obiegu pieni�dza w tym mie�cie. Pierwsz� seri� wydano w terminie 2.V.1917 r okre�laj�c zarazem precyzyjnie ich dat� wa�no�ci do 1.VII.1918 r.

Jeszcze przed wycofaniem tego pieni�dza z obiegu, przezornie wydano kolejne notgeldy o tych samych nomina�ach z dat� emisji 22.V.1918 r okre�laj�c te� na nich termin wa�no�ci do 1.VII.1919 r. Pozwoli�o to na p�ynn� wymian� starej emisji na now�, bez konieczno�ci anga�owania powa�niejszych kwot pieni�nych w wykup niewa�nych ju� walor�w.

Cho� w mi�dzyczasie zako�czy�a si� ju� wojna, to pieni�dz tego typu niejako na sta�e zago�ci� w mie�cie i by� chyba dobrze przyjmowany przez mieszka�c�w, bo u�atwia� realizacj� codziennych, drobnych zakup�w. Nikogo wi�c zapewne nie zdziwi� fakt, �e w dniu 1.VI.1919 r dosz�o do trzeciej ju� emisji z dat� wa�no�ci 1. VII. 1920 r. Czwarta, ostatnia ju� edycja nast�pi�a 11.VI.1920 r. a jej wa�no�� okre�lono do 31.XII.1920 r. Po tym terminie cz�� edycji zosta�a zapewne wykupiona przez kas� magistrack�, a pozosta�o�� rozesz�a si� w�r�d licznej ju� wtedy rzeszy zbieraczy walor�w tego typu.

Notgeldy Byczyny mia�y posta� kolorowych kartonik�w. Na ich awersach umieszczano �wczesn� nazw� miejscowo�ci – PITSCHEN O.S., nomina� i precyzyjnie okre�lone terminy emisji i wa�no�ci. Na awersach dost�pnych mi dw�ch ostatnich serii umieszczono te� herb miasta z wizerunkiem mur�w miejskich, zwie�czonych basztami. Same mury obronne cechuj� Byczyn� po dzie� dzisiejszy, bo zachowa�y si� nieomal w ca�o�ci, z dwiema bramami (polsk� i niemieck�), oraz Baszt� Piastowsk�. Rewersy bon�w zawieraj� piecz�� gminn� (w kolorze fioletowym lub czarnym) oraz numeracj�.

Nie ukaza�y si� ju� tutaj miejskie banknoty plebiscytowe, ani te� p�niejsze walory inflacyjne. Mieszka�cy Byczyny jednak w roku 1923 mogli pos�ugiwa� si� emisjami inflacyjnymi powiatu kluczborskiego, Dyrekcji Kolei Pa�stwowych w Opolu oraz Wydzia�u Prowincjonalnego Prowincji G�rny �l�sk, kt�ry mie�ci� si� w Raciborzu.

Bronis�aw W�troba


 

 


« zur�ck «

[ HOME ] [ INDEX ] [ FORMAT-A4 ] [ ARCHIV-2002 ] [ SUCHEN ]